Zagrożenia dla układu oddechowego i sercowo-krążeniowego przy infekcjach sezonowych

12 listopada, 2025

Jesienno-zimowy sezon infekcyjny to okres szczególnego obciążenia dla układu oddechowego i sercowo-krążeniowego. W Polsce, zwłaszcza na przełomie listopada i grudnia, rośnie liczba zachorowań na grypę, RSV, infekcje grypopodobne i zaostrzenia chorób przewlekłych. W dużych miastach, takich jak Poznań, do naturalnej sezonowości dochodzą warunki środowiskowe typowe dla zimy: smog, wilgotność, wahania temperatur i większa liczba kontaktów międzyludzkich. Wszystko to zwiększa ryzyko powikłań, które mogą pojawić się nawet u osób wcześniej zdrowych.

Dlaczego infekcje sezonowe są groźne dla układu oddechowego?

Układ oddechowy jako pierwszy styka się z wirusami, dlatego w okresie zimowym jest szczególnie obciążony. Wiele infekcji, które początkowo przypominają przeziębienie, może przejść w poważniejsze stany zapalne.

Najczęstsze problemy wynikające z infekcji sezonowych:

zapalenie oskrzeli – częste następstwo wirusowych infekcji, zwłaszcza u dzieci i seniorów,
zapalenie płuc – może być wirusowe lub bakteryjne; często rozwija się po grypie,
zapalenie zatok przynosowych – pojawia się po dłużej trwającym katarze i niedrożności nosa,
zaostrzenie astmy – wirusy są jednym z najczęstszych czynników wywołujących napady,
ostre zapalenie krtani lub tchawicy – szczególnie dotyczy dzieci,
przewlekły kaszel po infekcji – trwający nawet kilka tygodni.

W sezonie zimowym w Poznaniu pediatrzy oraz lekarze rodzinni obserwują duży wzrost zachorowań na zapalenia dolnych dróg oddechowych, zwłaszcza w grupie najmłodszych pacjentów.

Wpływ infekcji na układ sercowo-krążeniowy

Infekcje wirusowe nie ograniczają się tylko do układu oddechowego. U części pacjentów mogą wpływać również na serce i naczynia krwionośne – zarówno bezpośrednio, jak i poprzez nasilenie istniejących chorób przewlekłych.

Najczęstsze zagrożenia:

zapalenie mięśnia sercowego (myocarditis) – powikłanie po grypie lub COVID-19; objawia się bólem w klatce piersiowej, osłabieniem, zaburzeniami rytmu,
zapalenie osierdzia – ból promieniujący do łopatek, nasilenie przy oddychaniu, uczucie duszności,
zaburzenia rytmu serca – mogą pojawić się w wyniku gorączki i odwodnienia,
zaostrzenia nadciśnienia tętniczego – wirusy i stan zapalny destabilizują ciśnienie,
zwiększone ryzyko udaru lub zawału – u osób z chorobami układu krążenia stany zapalne mogą zwiększać krzepliwość krwi.

W dużej aglomeracji, jak Poznań, osoby starsze i przewlekle chore w sezonie zimowym częściej wymagają kontroli lekarskiej z powodu zaostrzeń nadciśnienia, niewydolności serca oraz zaburzeń rytmu.

Jak rozpoznać symptomy wymagające pilnej konsultacji?

Zarówno objawy oddechowe, jak i sercowo-krążeniowe mogą narastać stopniowo lub pojawiać się nagle. Do najważniejszych sygnałów ostrzegawczych należą:

Objawy ze strony układu oddechowego:

trudności w oddychaniu,
duszność spoczynkowa,
sinienie ust lub palców,
świszczący oddech,
wysoka gorączka utrzymująca się ponad 3 dni,
ból w klatce piersiowej podczas kaszlu lub oddychania,
brak poprawy mimo leczenia objawowego.

Objawy ze strony układu sercowo-krążeniowego:

ból w klatce piersiowej niezwiązany z kaszlem,
kołatania serca,
zawroty głowy, omdlenia,
nagłe osłabienie,
obrzęki nóg lub duszność nasilająca się przy leżeniu,
uczucie szybkiego lub nieregularnego pulsu.

Wystąpienie takich objawów – niezależnie od wieku – jest wskazaniem do pilnego kontaktu z lekarzem pierwszego kontaktu.

Co zwiększa ryzyko powikłań w sezonie zimowym?

Wiele czynników środowiskowych typowych dla zimy sprzyja rozwojowi powikłań w układzie oddechowym i sercowo-krążeniowym:

smog zimowy – w Poznaniu zimą zdarzają się okresy podwyższonego poziomu pyłów PM2.5 i PM10, które drażnią drogi oddechowe i wzmagają objawy,
ruch powietrza i wysoka wilgotność – sprzyjają namnażaniu wirusów,
przebywanie w zamkniętych pomieszczeniach – większa transmisja wirusów,
niedobór witaminy D – obniża odporność,
spadek aktywności fizycznej,
przegrzewanie pomieszczeń – wysusza błony śluzowe,
świąteczne spotkania i podróże – zwiększają ryzyko kontaktu z osobami chorymi.

Jak chronić układ oddechowy i krążeniowy w sezonie infekcyjnym?

Odpowiednia profilaktyka zmniejsza ryzyko zarówno infekcji, jak i ich powikłań.

Najważniejsze działania:

częste mycie rąk,
unikanie bliskich kontaktów z osobami chorymi,
regularne wietrzenie pomieszczeń,
nawilżanie powietrza,
stosowanie inhalacji z soli fizjologicznej,
dbanie o odpowiednie nawodnienie,
zdrowa dieta bogata w warzywa i produkty z witaminą C,
w przypadku osób przewlekle chorych — regularne przyjmowanie leków i kontrola parametrów zdrowotnych.

W przypadku pacjentów z chorobami serca wskazana jest także kontrola ciśnienia oraz obserwacja reakcji organizmu na infekcję.

Kiedy skontaktować się z lekarzem pierwszego kontaktu?

Każde pogorszenie oddychania, ból w klatce piersiowej, wysoka gorączka lub brak poprawy mimo domowego leczenia wymaga konsultacji z lekarzem POZ. Szybka diagnostyka zmniejsza ryzyko poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, dzieci i pacjentów z chorobami przewlekłymi.

Osoby, które nie są aktualnie zapisane do żadnej przychodni podstawowej opieki zdrowotnej, mogą sprawdzić instrukcję zapisu poprzez link: rejestracja nowego pacjenta na stronie przychodni.

Jeżeli stan zdrowia utrudnia osobistą wizytę, możliwe jest skorzystanie z konsultacji zdalnych. Informacje znajdują się w sekcji porady telemedyczne Poznań.